سکته قلبی یا حمله قلبی یکی از شایعترین بیماریهای قلبی است که میتواند زندگی فرد را به طور جدی تهدید کند. این مشکل زمانی رخ میدهد که جریان خون به بخشی از عضله قلب کاهش پیدا کند یا به طور کامل قطع شود. در نتیجه، سلولهای قلبی دچار آسیب شده و در صورت درمان نشدن ممکن است از بین بروند.
شناخت علائم سکته قلبی و مراجعه سریع به مراکز درمانی میتواند از آسیب جدی به قلب جلوگیری کند. در این مقاله به بررسی کامل سکته قلبی، علتها، علائم، عوامل خطر و روشهای پیشگیری از آن میپردازیم.
سکته قلبی چیست؟
سکته قلبی که در علم پزشکی Myocardial Infarction نامیده میشود، زمانی رخ میدهد که یکی از شریانهای کرونری که خون را به عضله قلب میرسانند دچار انسداد شود.
این انسداد معمولاً به دلیل تجمع چربی، کلسترول و سایر مواد در دیواره رگها ایجاد میشود. این تجمع به مرور زمان باعث تشکیل پلاک در دیواره شریان شده و در نهایت جریان خون را مختل میکند.
اگر خونرسانی به عضله قلب برای مدت طولانی متوقف شود، بخشی از بافت قلب آسیب میبیند.
علائم سکته قلبی
علائم سکته قلبی ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد، اما برخی نشانهها شایعتر هستند.
درد یا فشار در قفسه سینه
شایعترین علامت سکته قلبی درد یا فشار در مرکز قفسه سینه است. این درد ممکن است به صورت:
- فشار شدید
- احساس سنگینی
- سوزش
- فشردگی
ظاهر شود و معمولاً چند دقیقه طول میکشد.
انتشار درد به سایر قسمتهای بدن
درد ناشی از سکته قلبی ممکن است به قسمتهای دیگر بدن نیز منتقل شود، از جمله:
- بازوی چپ
- گردن
- فک
- شانهها
- پشت
تنگی نفس
تنگی نفس ممکن است همراه با درد قفسه سینه یا حتی بدون آن ایجاد شود و یکی از علائم مهم حمله قلبی محسوب میشود.
تعریق سرد
تعریق ناگهانی و شدید، بهویژه تعریق سرد، یکی از نشانههای شایع سکته قلبی است.
تهوع و سرگیجه
برخی افراد هنگام حمله قلبی دچار حالت تهوع، استفراغ یا سرگیجه میشوند.
تفاوت علائم سکته قلبی در زنان و مردان
در مردان معمولاً علائم کلاسیک مانند درد شدید در قفسه سینه بیشتر دیده میشود. اما در زنان ممکن است علائم متفاوت یا خفیفتر باشد.
علائم رایج در زنان شامل موارد زیر است:
- خستگی شدید
- تنگی نفس
- درد در پشت یا فک
- تهوع
- احساس ضعف
به همین دلیل تشخیص سکته قلبی در زنان گاهی دشوارتر است.
علت سکته قلبی
مهمترین علت سکته قلبی انسداد شریانهای کرونری است. این انسداد معمولاً به دلیل تجمع چربی در دیواره رگها ایجاد میشود.
عوامل مختلفی میتوانند باعث این انسداد شوند، از جمله:
- کلسترول بالا
- فشار خون بالا
- سیگار
- دیابت
- چاقی
- کمتحرکی
عوامل خطر سکته قلبی
برخی عوامل احتمال بروز سکته قلبی را افزایش میدهند.
فشار خون بالا
فشار خون بالا میتواند به دیواره رگها آسیب بزند و باعث ایجاد پلاک در شریانها شود.
کلسترول بالا
کلسترول بالا یکی از مهمترین عوامل ایجاد گرفتگی عروق قلب است.
سیگار
سیگار باعث آسیب به رگها و افزایش خطر بیماریهای قلبی میشود.
دیابت
افراد مبتلا به دیابت بیشتر در معرض بیماریهای قلبی قرار دارند.
اضافه وزن
چاقی میتواند باعث افزایش فشار خون، کلسترول و دیابت شود.
سابقه خانوادگی
اگر در خانواده سابقه بیماری قلبی وجود داشته باشد، احتمال بروز آن بیشتر است.
سکته قلبی چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشکان برای تشخیص سکته قلبی از روشهای مختلفی استفاده میکنند.
نوار قلب (ECG)
نوار قلب یکی از مهمترین روشهای تشخیص سکته قلبی است و فعالیت الکتریکی قلب را ثبت میکند.
آزمایش خون
برخی آنزیمهای قلبی در خون افزایش پیدا میکنند که میتواند نشانه آسیب به عضله قلب باشد.
اکوکاردیوگرافی
این آزمایش با استفاده از امواج صوتی تصویر دقیقی از قلب ارائه میدهد.
آنژیوگرافی
آنژیوگرافی برای بررسی انسداد عروق قلب انجام میشود.
درمان سکته قلبی
درمان سکته قلبی باید در سریعترین زمان ممکن انجام شود.
روشهای درمانی شامل موارد زیر است:
- داروهای حلکننده لخته خون
- داروهای ضدانعقاد
- آنژیوپلاستی
- استنتگذاری
- جراحی بایپس قلب
هدف از درمان بازگرداندن جریان خون به عضله قلب است.
چگونه از سکته قلبی پیشگیری کنیم؟
رعایت سبک زندگی سالم میتواند خطر سکته قلبی را کاهش دهد.
مهمترین روشهای پیشگیری عبارتاند از:
- ترک سیگار
- فعالیت بدنی منظم
- رژیم غذایی سالم
- کنترل فشار خون
- کنترل کلسترول
- کنترل قند خون
- کاهش استرس
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده علائم زیر باید فوراً با اورژانس تماس گرفت:
- درد شدید در قفسه سینه
- درد منتشرشونده به بازو یا فک
- تنگی نفس شدید
- تعریق سرد
- سرگیجه یا تهوع
در سکته قلبی هر دقیقه اهمیت دارد و درمان سریع میتواند از آسیب جدی به قلب جلوگیری کند.
سوالات متداول
آیا سکته قلبی قابل پیشگیری است؟
بله، با رعایت سبک زندگی سالم، ترک سیگار و کنترل فشار خون و کلسترول میتوان خطر آن را کاهش داد.
آیا سکته قلبی فقط در افراد مسن رخ میدهد؟
خیر، اگرچه در سنین بالا شایعتر است، اما ممکن است در جوانان نیز رخ دهد.
درد قفسه سینه همیشه نشانه سکته قلبی است؟
خیر، درد قفسه سینه میتواند دلایل مختلفی داشته باشد، اما در صورت شدید بودن یا همراه بودن با علائم دیگر باید فوراً بررسی شود.
