بسیاری از افراد اصطلاحهای سکته قلبی و ایست قلبی را به جای یکدیگر به کار میبرند، در حالی که این دو مشکل یکسان نیستند. هر دو وضعیت جدی و اورژانسی هستند، اما از نظر علت، روند ایجاد، علائم و درمان تفاوتهای مهمی با هم دارند. دانستن تفاوت سکته قلبی و ایست قلبی میتواند در تشخیص سریعتر علائم و انجام اقدام درست در زمان مناسب نقش نجاتبخش داشته باشد.
به زبان ساده، سکته قلبی زمانی رخ میدهد که خونرسانی به بخشی از عضله قلب کاهش پیدا کند یا به طور کامل قطع شود. اما ایست قلبی زمانی است که قلب ناگهان از تپیدن مؤثر بازمیایستد و دیگر نمیتواند خون را به مغز و سایر اعضای بدن برساند. سکته قلبی معمولاً به دلیل انسداد عروق کرونر ایجاد میشود، در حالی که ایست قلبی بیشتر نتیجه یک اختلال شدید در سیستم الکتریکی قلب است.
در این مقاله به طور کامل بررسی میکنیم که سکته قلبی و ایست قلبی چه تفاوتی دارند، علائم هر کدام چیست، چه ارتباطی با هم دارند و در هر کدام چه اقدام فوری باید انجام شود.
سکته قلبی چیست؟
سکته قلبی یا حمله قلبی زمانی رخ میدهد که یکی از رگهای خونرسان به عضله قلب، یعنی شریانهای کرونر، به طور ناگهانی تنگ یا مسدود شود. در نتیجه، بخشی از عضله قلب اکسیژن کافی دریافت نمیکند و اگر این وضعیت سریع درمان نشود، سلولهای آن ناحیه شروع به آسیب دیدن یا مرگ میکنند.
شایعترین علت سکته قلبی، پاره شدن پلاک چربی در دیواره رگ و تشکیل لخته خون روی آن است. این لخته میتواند مسیر خون را به طور کامل ببندد و باعث آسیب جدی به عضله قلب شود.
ایست قلبی چیست؟
ایست قلبی یا توقف ناگهانی عملکرد قلب حالتی است که در آن قلب ناگهان از پمپاژ مؤثر خون بازمیماند. در این وضعیت، خون به مغز و اندامهای حیاتی نمیرسد و فرد ظرف چند ثانیه بیهوش میشود. اگر اقدام فوری انجام نشود، ایست قلبی ظرف چند دقیقه میتواند مرگآور باشد.
ایست قلبی اغلب به دلیل یک آریتمی شدید ایجاد میشود؛ یعنی اختلال خطرناک در سیستم الکتریکی قلب که باعث میشود قلب به جای ضربان منظم، دچار لرزش یا ریتم غیرمؤثر شود. از شایعترین این اختلالات، فیبریلاسیون بطنی است.
تفاوت اصلی سکته قلبی و ایست قلبی چیست؟
تفاوت اصلی این دو در این است که:
- سکته قلبی یک مشکل گردش خون است؛ یعنی خون به عضله قلب نمیرسد.
- ایست قلبی یک مشکل الکتریکی است؛ یعنی قلب دیگر به طور مؤثر نمیتپد.
در سکته قلبی ممکن است فرد هوشیار باشد و علائمی مثل درد سینه، تعریق و تنگی نفس داشته باشد. اما در ایست قلبی، فرد معمولاً خیلی سریع هوشیاری خود را از دست میدهد، نبض ندارد و تنفس طبیعی هم متوقف میشود.
آیا سکته قلبی و ایست قلبی به هم مرتبط هستند؟
بله. این دو وضعیت متفاوتاند، اما میتوانند به هم مرتبط باشند. سکته قلبی در برخی موارد میتواند باعث ایجاد اختلال شدید ریتم قلب شود و در نتیجه به ایست قلبی منجر شود. به همین دلیل است که سکته قلبی یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود و نیاز به درمان فوری دارد.
با این حال، همه ایستهای قلبی به دلیل سکته قلبی نیستند. ایست قلبی ممکن است به دلایل دیگری مانند آریتمیهای ارثی، نارسایی شدید قلب، شوک الکتریکی، غرقشدگی، مشکلات شدید الکترولیتی یا ضربه شدید نیز رخ دهد.
علائم سکته قلبی چیست؟
علائم سکته قلبی معمولاً چند دقیقه تا چند ساعت طول میکشند و ممکن است به صورت تدریجی یا ناگهانی ایجاد شوند. شایعترین علائم عبارتاند از:
- درد، فشار یا سنگینی در قفسه سینه
- احساس فشردگی یا سوزش در سینه
- انتشار درد به بازوی چپ، هر دو بازو، شانه، گردن، فک یا پشت
- تنگی نفس
- تعریق سرد
- تهوع یا استفراغ
- ضعف و بیحالی
- سرگیجه
در زنان، سالمندان و بیماران دیابتی، علائم ممکن است غیرمعمولتر باشند و با تنگی نفس، خستگی شدید، درد پشت یا تهوع بروز کنند.
علائم ایست قلبی چیست؟
ایست قلبی معمولاً ناگهانی و شدید است. مهمترین علائم آن شامل موارد زیر است:
- از دست دادن ناگهانی هوشیاری
- نداشتن نبض
- قطع تنفس یا تنفس غیرطبیعی
- بیپاسخ بودن فرد
- افتادن ناگهانی روی زمین
ایست قلبی فرصتی برای تعلل باقی نمیگذارد و نیازمند اقدام فوری است.
علت سکته قلبی چیست؟
مهمترین علت سکته قلبی، گرفتگی یا انسداد عروق کرونر است. عواملی که خطر آن را افزایش میدهند شامل:
- سیگار
- فشار خون بالا
- دیابت
- کلسترول بالا
- چاقی
- کمتحرکی
- استرس مزمن
- سابقه خانوادگی بیماری قلبی
- سن بالا
علت ایست قلبی چیست؟
ایست قلبی میتواند به علتهای مختلفی رخ دهد، از جمله:
- آریتمیهای شدید قلبی
- سکته قلبی
- نارسایی قلبی شدید
- بیماریهای مادرزادی قلب
- مشکلات شدید الکترولیتی
- مصرف مواد محرک یا بعضی داروها
- برقگرفتگی
- غرقشدگی
- ضربه شدید به قفسه سینه
در سکته قلبی چه باید کرد؟
اگر فردی دچار علائم سکته قلبی شد:
- فوراً با اورژانس تماس بگیرید
- بیمار را وادار به استراحت کنید
- لباسهای تنگ را شل کنید
- اگر پزشک قبلاً توصیه کرده، از نیتروگلیسیرین طبق دستور استفاده شود
- اگر فرد حساسیت ندارد و منع پزشکی ندارد، ممکن است طبق نظر اورژانس مصرف آسپرین کمککننده باشد
- بیمار را تنها نگذارید
زمان در سکته قلبی بسیار مهم است، چون هرچه درمان سریعتر آغاز شود، آسیب به عضله قلب کمتر خواهد بود.
در ایست قلبی چه باید کرد؟
در ایست قلبی باید بلافاصله اقدام شود. اقدامات اصلی عبارتاند از:
- فوراً با اورژانس تماس بگیرید
- اگر فرد پاسخ نمیدهد و تنفس طبیعی ندارد، احیای قلبی-ریوی (CPR) را شروع کنید
- در صورت دسترسی، از دستگاه شوک خودکار (AED) استفاده کنید
- تا رسیدن اورژانس، احیا را ادامه دهید
ایست قلبی ظرف چند دقیقه میتواند کشنده باشد. انجام CPR توسط اطرافیان میتواند شانس زنده ماندن را به طور قابل توجهی افزایش دهد.
آیا فرد در سکته قلبی هوشیار میماند؟
اغلب بله. بسیاری از افراد در زمان سکته قلبی هوشیار هستند و از درد، فشار سینه یا علائم دیگر شکایت میکنند. البته اگر سکته شدید باشد یا با آریتمی خطرناک همراه شود، ممکن است هوشیاری مختل شود.
در مقابل، در ایست قلبی فرد معمولاً خیلی سریع بیهوش میشود.
آیا ایست قلبی همیشه منجر به مرگ میشود؟
اگر ایست قلبی به موقع درمان نشود، بله، میتواند خیلی سریع کشنده باشد. اما اگر احیا سریع شروع شود و شوک الکتریکی در صورت نیاز به موقع داده شود، امکان نجات فرد وجود دارد. به همین دلیل آموزش CPR و دسترسی به AED در مکانهای عمومی بسیار مهم است.
چه کسانی بیشتر در معرض سکته یا ایست قلبی هستند؟
افرادی که یکی یا چند مورد از شرایط زیر را دارند، بیشتر در معرض خطر هستند:
- سابقه بیماری قلبی
- فشار خون بالا
- دیابت
- کلسترول بالا
- چاقی
- سیگار کشیدن
- سابقه خانوادگی بیماری قلبی یا مرگ ناگهانی
- نارسایی قلبی
- آریتمیهای شناختهشده
سوالات متداول
آیا سکته قلبی همیشه باعث ایست قلبی میشود؟
خیر. هر سکته قلبی لزوماً به ایست قلبی منجر نمیشود. اما بعضی سکتهها میتوانند باعث آریتمی شدید و ایست قلبی شوند.
آیا ایست قلبی بدون سکته قلبی هم رخ میدهد؟
بله. ایست قلبی میتواند به علت آریتمیهای شدید، بیماریهای مادرزادی قلب، برقگرفتگی، غرقشدگی یا مشکلات دیگر هم رخ دهد.
مهمترین تفاوت ظاهری بین سکته قلبی و ایست قلبی چیست؟
در سکته قلبی معمولاً فرد هنوز هوشیار است و از علائمی مثل درد سینه شکایت دارد. در ایست قلبی، فرد معمولاً بیهوش میشود و نبض و تنفس طبیعی ندارد.
جمعبندی
سکته قلبی و ایست قلبی دو وضعیت متفاوت اما بسیار مهم هستند. سکته قلبی زمانی رخ میدهد که خونرسانی به عضله قلب مختل شود، در حالی که ایست قلبی به معنای توقف ناگهانی پمپاژ مؤثر قلب است. سکته قلبی اغلب با درد سینه و علائم هشدار همراه است، اما ایست قلبی معمولاً با بیهوشی ناگهانی، نبود نبض و قطع تنفس ظاهر میشود.
شناخت تفاوت این دو وضعیت اهمیت زیادی دارد، چون نوع اقدام فوری در آنها متفاوت است. در سکته قلبی باید سریع به اورژانس مراجعه کرد، اما در ایست قلبی باید بلافاصله CPR و در صورت امکان AED استفاده شود. آگاهی عمومی درباره این تفاوتها میتواند جان افراد را نجات دهد.
لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ، و با استفاده از طراحان گرافیک است.