فشار خون نیرویی است که خون هنگام حرکت در رگها به دیواره رگها وارد میکند. قلب با هر ضربان خون را به سراسر بدن پمپ میکند و این فشار باعث میشود اکسیژن و مواد مغذی به بافتها برسند.
فشار خون با دو عدد اندازهگیری میشود که معمولاً به صورت 120/80 نوشته میشود.
فشار سیستولیک چیست؟
عدد اول فشار خون، فشار سیستولیک است. این عدد نشان میدهد زمانی که قلب منقبض میشود و خون را به رگها پمپ میکند چه میزان فشار در رگها ایجاد میشود.
فشار دیاستولیک چیست؟
عدد دوم فشار خون، فشار دیاستولیک است. این عدد نشان میدهد زمانی که قلب بین دو ضربان در حالت استراحت قرار دارد فشار داخل رگها چقدر است.
محدوده طبیعی فشار خون
پزشکان برای تشخیص فشار خون بالا از محدودههای استاندارد استفاده میکنند.
فشار خون طبیعی
فشار خون طبیعی معمولاً کمتر از 120/80 میلیمتر جیوه است.
فشار خون بالا مرحله اول
در این مرحله فشار سیستولیک بین 130 تا 139 و فشار دیاستولیک بین 80 تا 89 قرار دارد.
فشار خون بالا مرحله دوم
در این مرحله فشار سیستولیک 140 یا بیشتر و فشار دیاستولیک 90 یا بیشتر است.
بحران فشار خون
اگر فشار خون به بیش از 180/120 برسد، وضعیت اورژانسی محسوب میشود و نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد.
علائم فشار خون بالا
بسیاری از افراد مبتلا به فشار خون بالا هیچ علامتی ندارند. به همین دلیل این بیماری اغلب «قاتل خاموش» نامیده میشود.
علائم رایج
برخی افراد ممکن است علائم زیر را تجربه کنند:
- سردرد
- سرگیجه
- تپش قلب
- خستگی
- تاری دید
علائم خطرناک
در موارد شدید ممکن است علائم زیر دیده شود:
- درد قفسه سینه
- تنگی نفس
- خونریزی بینی
- سردرد شدید
در صورت مشاهده این علائم باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد.
دلایل فشار خون بالا
فشار خون بالا میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود.
فشار خون اولیه (Essential Hypertension)
در بیشتر افراد علت مشخصی برای فشار خون بالا وجود ندارد. این نوع معمولاً به مرور زمان و تحت تأثیر عوامل مختلف ایجاد میشود.
فشار خون ثانویه
در برخی موارد فشار خون بالا به دلیل بیماریهای دیگر ایجاد میشود، مانند:
- بیماریهای کلیوی
- مشکلات تیروئید
- آپنه خواب
- مصرف برخی داروها
عوامل خطر فشار خون بالا
برخی عوامل احتمال ابتلا به فشار خون بالا را افزایش میدهند.
افزایش سن
با افزایش سن، احتمال ابتلا به فشار خون بالا بیشتر میشود.
اضافه وزن و چاقی
وزن بالا باعث افزایش فشار بر سیستم قلبیعروقی میشود.
مصرف زیاد نمک
نمک زیاد باعث احتباس آب در بدن و افزایش فشار خون میشود.
کمتحرکی
نداشتن فعالیت بدنی کافی میتواند خطر ابتلا به فشار خون بالا را افزایش دهد.
استرس
استرس طولانیمدت ممکن است در افزایش فشار خون نقش داشته باشد.
عوارض فشار خون بالا
اگر فشار خون بالا درمان نشود میتواند باعث مشکلات جدی شود.
بیماریهای قلبی
فشار خون بالا یکی از مهمترین عوامل خطر بیماریهای قلبی و سکته قلبی است.
سکته مغزی
افزایش فشار در رگها میتواند خطر سکته مغزی را افزایش دهد.
آسیب کلیه
فشار خون بالا ممکن است به مرور زمان به کلیهها آسیب بزند.
مشکلات بینایی
فشار خون بالا میتواند به رگهای خونی چشم آسیب برساند.
روشهای کنترل فشار خون
تغییر سبک زندگی یکی از مهمترین روشهای کنترل فشار خون است.
رژیم غذایی سالم
رژیم غذایی DASH یکی از بهترین رژیمها برای کاهش فشار خون محسوب میشود. این رژیم شامل:
- مصرف بیشتر میوه و سبزیجات
- مصرف غلات کامل
- کاهش مصرف نمک
- کاهش مصرف چربیهای اشباع
فعالیت بدنی منظم
انجام حداقل 150 دقیقه فعالیت بدنی در هفته میتواند به کاهش فشار خون کمک کند.
کاهش وزن
کاهش وزن حتی به میزان کم میتواند تأثیر قابل توجهی در کاهش فشار خون داشته باشد.
کاهش مصرف نمک
توصیه میشود مصرف نمک روزانه کمتر از 5 گرم باشد.
ترک سیگار
سیگار باعث آسیب به رگهای خونی و افزایش خطر بیماریهای قلبی میشود.
درمان دارویی فشار خون
در برخی افراد تغییر سبک زندگی به تنهایی کافی نیست و نیاز به دارو وجود دارد.
مهارکنندههای ACE
این داروها با شل کردن رگهای خونی باعث کاهش فشار خون میشوند.
مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین (ARB)
این داروها اثر هورمونی که باعث تنگ شدن رگها میشود را کاهش میدهند.
بتابلاکرها
بتابلاکرها ضربان قلب را کاهش داده و فشار خون را پایین میآورند.
دیورتیکها
این داروها با افزایش دفع آب و نمک از بدن به کاهش فشار خون کمک میکنند.
سوالات متداول درباره فشار خون
آیا فشار خون بالا قابل درمان است؟
فشار خون بالا معمولاً به طور کامل درمان نمیشود، اما با تغییر سبک زندگی و مصرف دارو میتوان آن را کنترل کرد.
آیا استرس باعث فشار خون بالا میشود؟
استرس میتواند به طور موقت فشار خون را افزایش دهد و در صورت مزمن بودن ممکن است در ایجاد فشار خون بالا نقش داشته باشد.
بهترین زمان اندازهگیری فشار خون چه زمانی است؟
معمولاً توصیه میشود فشار خون صبح و عصر در حالت استراحت اندازهگیری شود.
جمعبندی
فشار خون بالا یکی از شایعترین بیماریهای مزمن در جهان است و در صورت عدم کنترل میتواند عوارض جدی برای قلب، مغز و کلیهها ایجاد کند. با تشخیص زودهنگام، اصلاح سبک زندگی و در صورت نیاز مصرف دارو میتوان این بیماری را به خوبی کنترل کرد و خطر عوارض آن را کاهش داد.
